Racjonalne metody zapobiegania chorobom adaptacyjnym

Posted by: admin  :  Category: Medyk

Każdy żywy organizm, a więc i człowiek, reaguje na zmiany zachodzące w środowisku, przystosowując się do nowych warunków. Proces ten wymaga wzmożonego wysiłku organizmu w celu utrzymania jego życiowej sprawności, czyli homeostazy. Jednak ten proces adaptacyjny może być utrudniony i przewlekły i przejawia się wówczas jako chroniczna choroba albo jako szybkie uszkodzenie struktury i funkcji narządu – w postaci ostrej choroby, często kończącej procesy metaboliczne mózgu i tym samym ludzkie życie (Julian Aleksandrowicz „Środowisko przyrodnicze a zdrowie ludzkie”. W „Ochrona przyrodniczego środowiska człowieka”. PAN, Warszawa 1972).

Rozważając racjonalne metody zapobiegania chorobom adaptacyjnym, które tak niepokojąco nasilają się w określonych przestrzeniach geograficznych, wręcz zagrażając przetrwaniu, zanim jeszcze krzywa wykładnicza ich występowania zamieni się w logistyczną, zajęliśmy się przeto chorobami związanymi przyczynowo z cywilizacją przemysłową, urbanizacją i rolnictwem.

Te trzy komponenty są ze sobą tak ściśle sprzężone, że trzeba je omawiać łącznie – opierając się na prawach przystosowywania się żywych struktur do coraz szybciej zmieniających się środowisk. Granica przystosowania jest jednak ograniczona i ma określoną „wytrzymałość”. Jej przekroczenie wyzwala zaburzenia w postaci odczynu adaptacyjnego o cechach uszkodzenia struktury i funkcji narządów, powodując w dalszej kolejności chorobę i przedwczesną śmierć organizmu.

Pamiętny raport U Thanta o stanie środowiska przyrodniczego był bezpośrednim bodźcem do sformułowania wspomnianego już memoriału pod adresem ONZ. Jego przewodnia myśl streszczała się w stwierdzeniu, że „Profilaktyka chorób nasilających się w warunkach współczesnej cywilizacji wymaga ochrony środowiska przed niszczeniem, co z kolei wymaga profilaktyki wojen”. Ten postulat dopiero współcześnie znajdzie coraz większe zrozumienie wśród uczonych wielu krajów i w społeczności świata. Coraz bardziej zdajemy sobie sprawę, że skutki niszczenia biosfery ubocznymi produktami cywilizacji wyrażają się nie znanym dotąd wzrostem stężenia czynników toksycznych w środowisku przy równoczesnym zubożeniu go w czynniki neutralizujące.

Leave a Reply